كلى سه صورت دارد : الف ) در خارج فرد ندارد . اعم از آنكه فرد برايش ممكن باشد مثل كوه طلا با نباشد مثل شريك البارى . ب ) در خارج يك فرد دارد . اعم از آنكه فرد ديگر برايش ممكن باشد مثل قمر يا نباشد مثل واجب الوجود بالذات . ج ) در خارج بيش از يك فرد دارد . اعم از آنكه قابل شمارش باشد مثل پيامبر مرسل يا نباشد مثل عدد . قوله : ثالثها . [ خروج افعال و مصادر از محلّ نزاع ] به‌وسيله ويژگى اول كه براى مشتق مورد بحث در علم اصول گفته شد ، سه امر زير از محل نزاع خارج مىشوند : 1 ) مصدر مجرد . 2 ) مصدر مزيد فيه . چون اين دو دال بر مبدء هستند و مبدء حمل بر ذات نمىشود به نحوى كه عنوان براى ذات قرار بگيرد . 3 ) فعل ، اعم از آنكه خبرى يا انشائى باشد . چون ماده فعل ، دال بر مبدء است و هيئت فعل ، دال بر نسبت ، طلب فعل و يا ترك است و فعل به اعتبار هيچ‌كدام قابل حمل بر ذات نيست . قوله : ازاحة شبهة . دربارهء فعل دو نظريّه وجود دارد : 1 ) نظريه مشهور نحاة : « 1 » فعل دال بر زمان است به طورى كه زمان جزء معناى فعل مىباشد . قائلين اين نظريه ، براى خود ادله‌اى دارند . 2 ) نظريه مصنف : فعل دال بر زمان نيست ( به نحو دلالت تضمنى ) . دليل اول : هر فعلى اعم از خبرى و انشائى از دو جزء تشكيل شده است .

--> ( 1 ) - شرح كافيه ، مرحوم رضى ، ج 4 ، ص 5 .